- Eerste lezing: Wijsheid van Jezus Sirach 3, 17-18.20.28-29
- Evangelie: Lucas 14, 7-14
Zusters en broeders,
Nederigheid staat centraal in de lezingen van vandaag. In de eerste lezing zegt Jezus Sirach: “Mijn kind, als ge rijk zijt, blijf dan bescheiden. Hoe meer aanzien ge hebt, des te meer moet ge u vernederen; dan zult ge genade vinden bij God.” Het klinkt bijna vanzelfsprekend, maar we weten dat een oproep tot nederigheid vandaag wereldvreemd klinkt. Vandaag telt immers alleen opkomen voor jezelf, je een weg banen naar boven, de eerste zijn. Bij zoiets telt nederigheid niet, want dat is jezelf kleineren. Dat moet je zeker niet doen, integendeel, je moet jezelf verheffen.
Daar gaat Jezus in het evangelie direct tegen in. Hij is te gast bij een vooraanstaande farizeeër, en merkt hoe de gasten de ereplaatsen zoeken. Dus waarschuwt Hij dat dit slecht kan aflopen. Misschien zal de gastheer zeggen dat ze plaats moeten maken voor iemand die voornamer is dan zij. Dus raadt Hij aan: ‘Ga op de minste plaats zitten. Dan kan de gastheer zeggen: ‘Vriend, ga wat hoger op. Zo zal u de eer te beurt vallen in het oog van allen die met u aan tafel aanliggen.’
Maar Jezus gaat nog een stap verder. Hij richt zich tot de gastheer en zegt: ‘Nodig niet alleen vrienden, familie en rijke buren uit. Het zou kunnen dat die u op hun beurt uitnodigen. Nodig dus armen, gebrekkigen, kreupelen en blinden uit.’ Dat zijn allemaal mensen die niets terug kunnen doen. Dat is leven zoals God het bedoelt: geven zonder iets terug te verwachten, gastvrij zijn zonder voorwaarden.
Die boodschap geldt ook voor ons. We moeten niet uit zijn op erkenning, op succes, op bewondering. Wees nederig, zegt Jezus ook tegen ons. Luister naar anderen, wil niet altijd het laatste woord hebben. Probeer niet overal op de voorgrond te treden, maar zoek naar manieren om anderen ruimte te geven.
Het is een boodschap waar de Kerk eeuwenlang niet naar geluisterd heeft. De. geestelijkheid stond boven het volk en beschouwde zichzelf als de betere en de meerdere. Zij waren de Kerk, het volk moest alleen maar luisteren. Wie toch wilde meetellen, schafte zich een dure kerkstoel aan met een naamplaatsje en een goedgevulde zitting, allemaal eigendom van notabelen en rijken. Op zo’n dure stoel mocht de kleine man zeker niet gaan zitten.
Vandaag zijn die dure stoelen er niet meer, maar het gevaar dat een geloofsgemeenschap zich als een uitverkoren club gaat zien, is niet uitgesloten Want ook nu is het niet altijd makkelijk om open te staan voor iedereen die binnenkomt. Dus ook voor vluchtelingen, mensen zonder huis of zonder thuis, eenzame mensen, mensen in nood. Zij wijzen er ons op dat Kerk-zijn meer is dan naar de mis komen, sacramenten ontvangen en kaarsjes branden. Nee, Kerk zijn is de vreugde van Gods gastvrijheid beleven en uitstralen.
Zo zou heel onze samenleving moeten zijn. Altijd zou ze oog moeten hebben voor de kwetsbaren, zonder voorwaarden te stellen. Dat vraagt om solidariteit en rechtvaardigheid, maar we merken dat die in meer en meer landen plaats moeten maken voor het recht van de sterkste. Het spreekt vanzelf dat nederigheid in zo’n maatschappij niet vanzelfsprekend is, en dat is spijtig, want nederigheid is een stille kracht die de wereld bevolkt met mensen die niet uit zijn op zichzelf, op macht, op de hoogste plaats, maar op vrede, op vriendschap, op dienstbaarheid.
Zusters en broeders, Jezus zegt: ‘Wie zichzelf verheft, zal vernederd, en wie zichzelf vernedert, zal verheven worden.’ Het zou goed zijn als we naar die woorden zouden leven. Als we een weg van nederigheid en dienstbaarheid zouden gaan. Als we onszelf niet groter zouden maken dan we zijn, maar ook niet kleiner dan God ons bedoeld heeft. Als we dienstbaarheid zouden geven zonder iets terug te verwachten. Morgen is het 1 september, dus begint het nieuwe schooljaar. Het zou goed zijn als leerlingen en leraars het gevoel zouden hebben dat ze thuis zijn op school. En laat het nieuwe schooljaar ook voor ons een nieuw begin zijn met de houding die Jezus ons aanreikt: nederig, gastvrij en dienstbaar. Dat maakt ons groter als mens, en sterker als gemeenschap. En dat opent ons hart voor God Amen.