- Eerste lezing: Jesaja 5, 1 - 7
- Evangelie: Mattheus 21, 33 – 43
Zusters en broeders,
Zowel in de eerste lezing als in het evangelie bouwt een landeigenaar een wijngaard op met alles erop en eraan: een omheining, een wijnpers, een wachttoren. Maar beide wijngaarden vallen erg tegen: de eerste brengt geen druiven, maar wilde vruchten voort, in de tweede schrikken de pachters er niet voor terug de dienaars en zelfs de zoon van de landeigenaar te vermoorden, omdat ze alle opbrengsten voor zichzelf willen houden en zich ook de wijngaard willen toe-eigenen.
Maar dit verhaal gaat over meer dan over een onvruchtbare wijngaard en misdadige pachters. Het gaat over de verhouding tussen God en zijn volk. God is de eigenaar van de wijngaard, en die is een beeld van de schepping. Een schepping die God met liefde verzorgt, en die Hij aan de mensen heeft toevertrouwd. Wij zijn dus geen eigenaars, maar beheerders, niet alleen van die wijngaard, maar van alles: ons leven, onze tijd, onze talenten, onze relaties, zelfs ons geloof. We hebben dat allemaal niet zelf gemaakt, we hebben het gekregen. En God vraagt niet dat we Hem alles teruggeven, maar dat we vruchten voortbrengen.
Welke vruchten zijn dat die God van ons verlangt? Dat zijn geen grote prestaties, maar eenvoudige dingen, die toch niet altijd gemakkelijk zijn. Dingen die Jezus ons heeft voorgeleefd, zoals liefde en vrede, vergeving, geduld, trouw, zorg voor elkaar, bereidheid om niet op te geven, maar altijd opnieuw te beginnen.
En zo zien we dat we die vruchten niet ver moeten gaan zoeken, want ze slaan op alles in onze omgeving: op ons eigen leven, op onze familie, onze kennissen, ons werk, onze buren, en ga zo maar door. Altijd moeten we dankbaar zijn om wat ons is toevertrouwd, en altijd moeten we onze verantwoordelijkheid opnemen om goede en betrouwbare pachters te zijn in de wijngaard van ons leven.
Zusters en broeders, vandaag is het 4 oktober, en dat is de feestdag van Sint-Franciscus van Assisi. Misschien is het goed dat we ons aan hem proberen te spiegelen. Hij werd geboren in 1881 of 1882 als zoon van een welgesteld lakenkoopman, en kende een jeugd van rijke feestmalen, geld verbrassen en chique kledij, maar tegelijk was hij creatief en fijngevoelig. Na een verloren veldslag tegen een naburige stad was hij een jaar krijgsgevangen, en na zijn vrijlating werd hij ernstig ziek. Dat maakte van hem een ander mens. En mens van bezinning en van aandacht voor zijn medemensen, in het bijzonder voor melaatsen, die toen volledig uit de maatschappij verstoten werden. En zo bekeerde de rijke levensgenieter zich tot een leven van armoede, gebed en dienstbaarheid aan de armen. Hij deed openlijk afstand van zijn bezittingen en zijn erfrechten, leefde heel sober en deelde alles met de armen.
Het was een leven dat heel veel navolging vond. Een leven van diepe verbondenheid met de natuur en alle andere levende wezens, want allen waren zij kinderen van dezelfde Schepper. Franciscus predikte onvoorwaardelijke vrede en geweldloosheid. En ook vreugde en nederigheid. En hij kende een intens gebedsleven. Het maakte allemaal zo’n sterke indruk op zijn medemensen dat het aantal volgelingen die wilden leven zoals hij heel snel toenam. Met elf waren ze in 1209, met vijfduizend goed tien jaar later, met vijfendertigduizend goed zestig jaar later. Vandaag zijn de franciscanen nog met veel meer, en zijn ze verspreid over vrijwel de hele wereld.
Zusters en broeders, waarom ik dit verhaal vertel? Omdat het helemaal past bij de verhalen over de wijngaard. De verhalen over doelen die niet bereikt worden, en over pachters die roofmoordenaars worden. En dat zijn dan weer verhalen die vreselijk sterk aansluiten bij onze tijd van oorlogen, volkenmoorden, machtsmisbruik, polarisatie, wereldleiders zonder respect voor een mensenleven en nog zoveel meer vreselijke dingen die sterk doen denken aan de jaren dertig van vorige eeuw. Jaren die uitgemond zijn in een afgrijselijke wereldoorlog. Nee, dat is en was niet de bedoeling van de wijngaardenier. Hij wilde een wijngaard die vruchten opbracht van liefde, vrede en gerechtigheid. Een wijngaard die een hemel op aarde zou worden. Een wijngaard die Jezus ons heeft voorgeleefd, en die Sint-Franciscus heeft nageleefd. Laten wij dat ook proberen te doen. De wereld kan er alleen maar beter van worden. Amen.