- Eerste lezing: Wijsheid van Jezus Sirach 3, 2-6.12-14
- Evangelie: Mattheus 2, 13-15.19-23
Zusters en broeders,
Op deze eerste zondag na Kerstmis gaat onze aandacht naar de Heilige Familie. Maar anders dan met Kerstmis klinkt het evangelie vandaag allesbehalve idyllisch. Geen rustige stal en geen engelengezang, maar angst, dreiging en vlucht. De Heilige Familie is dus een familie op de vlucht. En dat alleen al maakt dit evangelie zo actueel.
Jozef krijgt in een droom de opdracht: “Sta op, neem het Kind en zijn moeder, en vlucht naar Egypte.” Hij staat op, midden in de nacht, en hij gaat. Zonder discussie, zonder garanties. Jozef is geen man van veel woorden, maar van gehoorzaamheid en verantwoordelijkheid. Hij beschermt wie hem is toevertrouwd, ook al weet hij niet hoe de weg zal lopen.
En zo leert de Heilige Familie ons dat heiligheid niet bestaat uit een probleemloos leven, maar uit trouw in moeilijke omstandigheden. Ook vandaag kennen veel gezinnen onveiligheid: door oorlog, armoede, ziekte, familiale spanningen en nog zoveel meer. Velen zijn letterlijk of figuurlijk op de vlucht voor geweld, voor prestatiedruk, voor verwachtingen die te zwaar wegen. En misschien vragen we ons af: Waar blijft God in al die moeilijke omstandigheden? Maar het evangelie leert ons dat Hij niet afwezig is in die kwetsbaarheid. Integendeel, Hij zendt zijn engel om Jozef de weg te wijzen naar de redding.
Misschien vragen wij ons af waar Maria staat in dat verhaal. Is ze afwezig? Nee, dat is ze niet, maar ze doet precies wat ze deed toen de engel haar de boodschap bracht dat zij de Moeder van Gods Zoon zou worden: ze aanvaardt, en ze gaat mee. En heel zeker doet ze wat ze altijd doet: ze bewaart in haar hart wat ze niet begrijpt en ze blijft trouw. En dat is vandaag voor veel ouders heel herkenbaar: ze kunnen niet alles voorzien, controleren en begrijpen. Zodat er maar één weg overblijft, en dat is liefhebben en loslaten. Zoals Jozef en Maria doen: liefhebben en aanvaarden wat ze niet begrijpen.
Van Jezus leren we dat zijn leven begint als een vluchteling. En dat stelt ons de vraag of wij Hem herkennen in al die gezinnen die aankloppen aan onze grenzen. Mensen die hun thuis verloren hebben, die geen weg meer weten, die geen toekomst meer zien. Voelen wij mededogen en gastvrijheid als dat van ons wordt gevraagd?
En ook dat brengt ons terug naar het verhaal. Jezus begint zijn leven niet alleen als een vluchteling, maar ook als een zwak en volledig afhankelijk kind. God openbaart zich in zijn persoon dus niet als een almachtige heerser, maar als een kind dat bescherming nodig heeft. En dat botst volledig met de wereld waarin we leven, want dat is een wereld waarin je moet streven naar macht en succes. Een wereld waarin je moet opkomen voor jezelf, en waar je alles en iedereen onder controle moet houden. En nu leert dat kwetsbare kind ons dat de echte kracht niet ligt in macht en succes, maar in relatie, in trouw, in liefde voor elkaar.
Dat komt ook tot uiting in de eerste lezing. Daarin spreekt de profeet Jezus Sirach over eerbied voor ouders en over zorg dragen voor elkaar. Dat kan vandaag moeilijk klinken, want niet elk gezin is een veilige plek, en is ook niet altijd vergelijkbaar met de Heilige Familie, want dat is een gezin van man, vrouw en kind. Maar vandaag zijn er heel veel andere gezinnen: eenoudergezinnen, man-man-gezinnen, vrouw-vrouw-gezinnen, gebroken gezinnen, nieuw samengestelde gezinnen. En zo zien we dat het gezin niet noodzakelijk onder één vorm bestaat, maar een roeping is, een weg van inzet, van groei, van aanvaarding, soms van genezing.
Zusters en broeders, de Heilige Familie spoort ons aan om in ons gezin meer aandacht te hebben voor elkaar. Om open te staan voor elkaar, om te aanvaarden, en te vergeven als het nodig is. We kunnen ons daarbij spiegelen aan Jozef. Hij verliest de moed niet, neemt zijn verantwoordelijkheid op, ook als hij niet alles begrijpt.. En ook aan Maria kunnen we ons spiegelen. Aan haar trouw en haar vertrouwen, in alle omstandigheden. En zo herinnert de Heilige Familie ons eraan dat God woont waar mensen trouw blijven aan elkaar, waar liefde standhoudt in onzekerheid, waar men samen op weg blijft gaan. Hoe mooi zou het zijn als onze gezinnen in al hun verscheidenheid plaatsen zijn waar het leven beschermd wordt, waar ruimte is voor kwetsbaarheid, en waar God kan wonen. Amen.