- Eerste lezing: Sefanja 2, 3; 3, 12-13
- Evangelie: Mattheus 5, 1-12a
Zusters en broeders,
Vandaag horen we de wellicht bekendste passage uit het evangelie, namelijk de Zaligsprekingen. Jezus gaat de berg op en onderricht zijn leerlingen. ‘Zalig de armen van geest, zalig de zachtmoedigen, zalig zij die vervolgd worden enzovoort. En wellicht gaan die Zaligsprekingen in tegen ons eigen denken. Want wellicht zeggen wij eerder: Zalig wie succes heeft, wie sterk is, wie wint. Maar Jezus zegt dus iets heel anders.
Hij begint al met iets heel eigenaardigs: ‘Zalig de armen van geest.’ Misschien denken we daarbij dat we verstandelijk beperkt moeten zijn om zalig te kunnen zijn, maar dat is niet zo. Wat het wel wil zeggen is dat we niet hoogmoedig, maar nederig moeten zijn, omdat we beseffen dat de wereld niet van ons is, dat alles ons gegeven is: de maatschappij, het milieu, het leven … werkelijk alles, dus moeten we het als een geschenk behandelen. We zien wat er gebeurt als dit niet zo is. Dan krijg je monsters als Trump, Poetin en zoveel andere machthebbers die de wereld, de maatschappij, de meer dan acht miljard mensen als hun eigendom beschouwen waar ze geen rekening mee moeten houden en die ze minachten als waren ze afval.
Maar zo zijn wij niet, want wij willen Jezus volgen, dus proberen wij arm van geest te zijn. Wij erkennen dat we God, dat we Jezus nodig hebben om iets te maken van ons leven, van de wereld van de maatschappij. En dat doen we door tijd te maken om te luisteren en te leven naar Gods woord, om te bidden, om nederig te zijn. In één woord: om te leven naar dat ene gebod dat Jezus ons gegeven heeft: Houd bovenal van God, en houd evenveel van je naasten als van jezelf.
Dat doen we als we ons laten leiden door de Zaligsprekingen. Als we arm van geest en ook zachtmoedig zijn. Dat wil niet zeggen dat we zwak moeten zijn, integendeel. Zachtmoedigheid is de kracht om niet terug te slaan, om niet altijd gelijk te willen hebben, om vriendelijk te zijn. Om in ons gezin, op het werk, in de parochie te luisteren, geduldig te zijn, vergeving te schenken. Om liefde boven ons ego te stellen. Dankzij die zachtmoedigheid streven we naar gerechtigheid. Laten we ons niet overdonderen door eigenbelang en egoïsme, maar laten we ons leiden door eerlijkheid en rechtvaardigheid. Komen wij op voor kwetsbare mensen, voor mensen die onrechtmatig behandeld worden. Want als we Jezus willen volgen, kunnen we niet onverschillig blijven voor onrecht, armoede, uitsluiting. Dat moet niet met grote woorden en straffe daden gebeuren, maar met oprechte aandacht en zorg. Want soms begint gerechtigheid heel klein.
En zo komen we bij de kern van Jezus’ weg, en dat is liefde en barmhartigheid. Dat houdt in dat we niet oordelen en veroordelen, maar dat we doen wat God ons voordoet. Dat we dus vergeven zoals God altijd weer onze fouten en tekortkomingen vergeeft. Vergeven is niet altijd gemakkelijk, maar het maakt ons leven wel draaglijk, omdat we vrede brengen. Omdat we sterk zijn tegen minachting en spot, want we zijn christenen, dus streven we naar Gods Koninkrijk van liefde en vrede.
Zusters en broeders, de Zaligsprekingen zijn geen opdrachtenlijst die we perfect moeten afwerken. Ze zijn een weg, een richting. Jezus nodigt ons uit om stap voor stap meer te leven zoals Hij. Dat vraagt inzet en bekering, elke dag opnieuw. Laten we dus bidden om sterkte om echte leerlingen van Jezus te zijn: arm van geest, zachtmoedig, barmhartig en op zoek naar vrede en gerechtigheid. Dan zullen we nu al ervaren hoe heerlijk het is te leven in Gods Koninkrijk van liefde, vrede en gerechtigheid. Amen.