- Eerste lezing: Wijsheid van Jezus Sirach 15, 15-20
- Evangelie: Mattheus 5, 17-37
Zusters en broeders,
‘Als gij wilt, kunt gij de geboden onderhouden,’ zegt Jezus Sirach in de eerste lezing. En hij zegt ook: ‘De Heer heeft niemand opgedragen te zondigen, en ook niemand toestemming gegeven kwaad te doen.’ God dwingt ons dus niet; we zijn vrije mensen. Het is aan ons om te kiezen tussen goed en kwaad.
In het evangelie gaat Jezus daar verder op in. Hij zegt dat Hij niet gekomen is om de Wet af te schaffen, maar om hem tot vervulling te brengen. Vervolgens geeft Hij voorbeelden: niet alleen moorden is verkeerd, maar ook blijvende woede en minachting. Niet alleen overspel is zonde, maar ook het koesteren van de begeerte om overspel te plegen. Niet alleen een valse eed is verkeerd, maar ons woord zou zo betrouwbaar moeten zijn dat zweren overbodig wordt. En daarmee zien we dat Jezus de aandacht van het uiterlijk gedrag verlegt naar wat innerlijk in ons leeft. Het gaat Hem dus niet om de regels van een wet niet te overtreden, maar om het hart. Want daar zijn we echt wie we zijn.
Dat confronteert ons met de echte werkelijkheid. Misschien zeggen we tegen onszelf of tegen onze medemensen die ons kritisch benaderen: “Ik heb toch niets verkeerd gedaan?” En meestal klopt dat, maar het zegt niets over wat innerlijk in ons leeft, en dat kan heel wat anders zijn. Dat kan wrok zijn, of jaloezie, verbittering, onzuivere gedachten, leugens. Jezus nodigt ons dus uit om dieper in onszelf te kijken. Hij doet dat niet om ons te veroordelen, maar om ons te bevrijden van onze innerlijke fouten. Die zijn nergens goed voor. Want woede en wrok verteren vooral degene die ze koestert. Ontrouw begint vaak lang vóór de daad, in het innerlijk. Onbetrouwbaarheid tast relaties en vertrouwen aan. Jezus wil ons van al die ellende bevrijden, zodat we vrij kunnen leven.
En hier raken het evangelie en de eerste lezing elkaar. Vrijheid is niet doen wat je maar wil, maar is kunnen kiezen voor het goede, voor vrede, voor liefde. God legt ons immers geen harde wet op, maar wijst ons een weg die leidt naar geluk en rust. Zijn geboden zijn dus bedoeld om ons menselijker te maken.
En dat spoort ons aan om onszelf enkele vragen te stellen. Zijn we eerlijk in onze relatie? Leeft er geen wrok in ons? Streven wij naar verzoening als er onenigheid heerst? Zijn we trouw in gedachten en in daden? Denken we niet altijd alleen maar aan onszelf en aan ons eigen voordeel? Dat zijn allemaal heel realistische vragen waarop we een eerlijk antwoord moeten geven. En dat is niet altijd gemakkelijk, want de waarheid kan pijn doen als we tot de vaststelling komen dat ons ‘ja’ niet altijd ‘ja’ en ons ‘neen’ niet altijd ‘neen’ is. Maar we staan er niet alleen voor, want God, Jezus is altijd bij ons en wijst ons de goede weg. De weg naar vrede en tevredenheid, naar rust en trouw, naar liefde en geluk.
Zusters en broeders, vandaag stellen Jezus Sirach en Jezus van Nazareth vragen over de keuzes die we in alle vrijheid kunnen maken. Kiezen we voor liefde of voor onverschilligheid? Voor egoïsme of menslievendheid? Voor verzoening of wrok? Laten we daar een eerlijk antwoord op geven. En laten we ook bidden dat Gods Geest ons helpt om niet te blijven steken aan de buitenkant van ons leven, maar in ons hart dat gevormd wordt door Gods liefde en vrede, zodat we vol geluk kunnen genieten van de vrijheid en de vreugde die God ons schenkt. Amen.